የኢስላም መልእክት “ላ-ኢላሀ ኢልለሏህ” 15 በ ኡስታዝ አቡ ሀይደር

በአላህ ስም እጅግ በጣም ርኅሩህ በጣም አዛኝ በሆነው
ክብርና ምስጋና ለዓለማቱ ጌታ ለአላህ የተገባ ይሁን፡፡(አል-ፋቲሓ 2) ሰላምና ውዳሴ የሰው ዘር ታላቅ መሪ ለሆኑት ለነቢዩ ሙሐመድ (አል-አሕዛብ 56) ለመላው የአላህ መልክተኞች (አል-ሷፍፋት 181) የሐቅንም መንገድ በተከተለ ሁሉ ላይ ይሁን (ጣሀ 47)፡፡
7. አፍራሽ ተግባራት፡-
1. ሺርክ (ማጋራት)
ለ. ትንሹ ሺርክ፡-
ባለፉት ተከታታይ ቀናት ስለ ትልቁ ሺርክ ስድስት ነጥቦችን አንስተን ተመልክተናል፡፡ አሁን ደግሞ አላህ ፈቃዱ ከሆነ ስለ ትንሹ ሺርክ የተወሰኑ ነጥቦችን እንመለከታለን ኢንሻአላህ፡-
ትንሹ ሺርክ የሚባለው፡- ተግባሩ (ስራው) ሺርክ ሆኖ፡ ነገር ግን ግለሰቡን (ሰሪውን) ከኢስላም አጥር የማያስወጣው፡ ሆኖም ለከፋ ኃጢአት የሚዳርገው፡ ከዚህ ተግባሩም ሳይቶብት ከሞተ፡ በአኼራ የኃጢአቱን ያህል የሚያስቀጣው ማለት ነው፡፡ ትንሹ ሺርክ ውስጥ ከሚመደቡ የኃጢአት ስራዎች መካከል፡-
1. ‹‹መሐላ››፡-
በንግግር ከሚፈጸሙ፡ ትንሹ ሺርክ ውስጥ ከሚመደቡት አንዱ መሐላ ነው፡፡ አንድ ሙስሊም ከአላህ ስሞች ውጪ በሆነ ነገር ከማለ፡ አሻረከ ማለት ነው፡፡ ምክንያቱም መሐላ የሚፈቀደው በአላህ ስም ብቻ ነው፡፡ ከአላህ የበለጠ ክብር የሚሰጠው ሌላ የለምና፡፡ መሐላም ለምንምልበት አካል የአክብሮት መግለጫ ስለሆነ በአላህ ስም ብቻ ነው ልንምል የሚገባው፡፡ ይህንን በተመለከተ የተነገሩ ነቢያዊ ሐዲሦችን ቀጥለን እንመለከታለን፡-
ዐብዱላህ ኢብኑ-ዑመር (ረዲየላሁ ዐንሁማ) ባስተላለፈው ሐዲሥ የአላህ መልክተኛ (ሶለላሁ ዐለይሂ ወሰለም) እንዲህ አሉ፡- “የሚምል ሰው በአላህ ስም ይማል፡ ካልሆነም ዝም ይበል” (ቡኻሪይ እና ሙስሊም)፡፡
ዝም ማለቱን ያልመረጠና ከአላህ ውጭ ባለ ነገር የማለ ከሆነ ደግሞ፡ ሺርክ ውስጥ እንደሚወድቅ ቀጣዩ ሐዲሥ ያስረዳል፡-
ዐብዱላህ ኢብኑ-ዑመር (ረዲየላሁ ዐንሁማ) በድጋሚ ባስተላለፈው ሐዲሥ ላይ የአላህ መልክተኛ (ሶለላሁ ዐለይሂ ወሰለም) እንዲህ አሉ፡- “ከአላህ ውጭ ባለው ነገር የማለ ሰው በእርግጥ አጋራ” (አቡ ዳዉድ 3251፣ ቲርሚዚይ 1535)፡፡
በተለይ ያ የሚማልበት ሰው ስም፡ የአላህን ስም ያህል ክብርና ቦታ ተሰጥቶት ከሆነ፡ መሐላው ራሱ ባለቤቱን ከኢስላም አጥር የሚያስወጣውና ትልቁ ሺርክ ውስጥ የሚከተው ተግባር ነው የሚሆነው፡፡ ስለዚህም ዐብዱላህ ኢብኒ መስዑድ(ረዲየላሁ ዐንሁ) እንዲህ ይል ነበር፡-
“ውሸት በሆነ ነገር ላይ በአላህ ስም መማሌ፡ እውነት በሆነ ነገር ላይ በፍጡር ስም ከመማል የተሻለ ነው” (ሶሒሑ ተርጊብ ወት-ተርሂብ 2953)፡፡
ምክንያቱም በፍጡር መማል ሺርክ ሲሆን፡ መዋሸቱ ደግሞ ከታላላቅ ኃጢአት የሚቆጠር ነው፡፡ የሺርኩ አደጋ፡ ውሸት ከሚያስከትለው አደጋ አንጻር በጣም የከፋ ነው የሚለውን ለመግለጽ ነው እንጂ መዋሸት ይፈቀዳል ለማለት አይደለም፡፡ እናም ወንድሞችና እህቶች መሐላ ላይ ጥንቃቄ እናድርግ፡፡ መማል ካለብንም፡- ወላሂ፣ ቢላሂ፣ ተላሂ፣ ወረበል ከዕባህ… በማለት በአላህ ስም እንማል፡፡
ነገር ግን፡- እናቴ ትሙት፣ አባቴ ይሙት፣ አይኔን ግንባር ያርገው፣ ወዲኒ-ነቢ…በማለት መማል ስህተት ነው፡፡
አቢ ሁረይራህ (ረዲየላሁ ዐንሁ) ባስተላለፈው ሐዲሥ የአላህ መልክተኛ(ሶለላሁ ዐለይሂ ወሰለም) እንዲህ አሉ፡- “በአባቶቻችሁም ሆነ በእናቶቻችሁ አትማሉ፡፡ በአላህም ስምም እውነተኞች ሆናችሁ እንጂ እንዳትምሉ” (ቡኻሪይ 7401፣ ሙስሊም 1646፣ አቡ ዳዉድ 3250፣ ነሳኢይ 3769)፡፡
በአላህ ስምም ስንምል አስፈላጊና አንገብጋቢ በሆነ ጉዳይ ላይ እንጂ በትንሽ በትልቁ ስሙን አናንሳው፡፡ ለጌታችን ስም ክብር እንስጥ፡፡ ወላሂ ትመጣለህ፣ ወላሂ አልመጣም፣ ወላሂ እታዘብሀለሁ፣ ወላሂ አምሮብሃል…. ምንድነው ይሄ ሁሉ? መሐላ የሚያምረው
2. ‹‹ሪያእ›› (ታይታ)፡-
አንድ ሙስሊም ስራን ሲሰራ ዓላማና ግብ ሊኖረው ይገባል፡፡ አድራሻ የሌለው ስራ ዋጋ ቢስ ነው፡፡ አንድን መልካም ስራ ከመጀመራችን በፊት የስራችን ዓላማና ግቡ ምንድነው? የሚለውን ለራሳችን መጠየቅ ይገባናል፡፡ ለአላህ ብለን፣ ነገ የሱን መለኮታዊ ፊት ለማየት ከጅለን የምንሰራ ከሆነ ትርፋማ እንሆናለን፡፡ ያ ሳይሆን ቀርቶ ለእዩልኝ ስሙልኝ ከሆነ ግን ዋጋ ቢስ በመሆን እንከስራለን፡፡ አላህ ከከሳራ ይጠብቀን፡፡ ስለዚህም ስራችንን ከሪያእ ‹‹እዩልኝ ከማለት›› በማራቅ፡ በኢኽላስ ብቻ ለአላህ አጥርተን ልንፈጽመው ይገባል፡፡
እዚህ ላይ ‹‹ኒያ›› እና ‹‹ኢኽላስ›› የተለያዩ መሆናቸውን እግረ-መንገዱን ማስታወስ እፈልጋለሁ፡፡ ኒያ ማለት፡- አንድን ስራ ለመስራት ቁርጥ የሆነ ውሳኔ ላይ መድረስ ሲሆን፡ ኢኽላስ ማለት ደግሞ፡- የምንሰራውን ስራ ለምን ብለን እንደምንሰራ፡ አድራሻው ምን እንደሆነ መለየት ማለት ነው፡፡
የአዛን ድምጽ ሰምተህ ምላሽ በመስጠት ወደ መስጂድ ለመስገድ መሄድህ ‹‹ኒያ›› ተብሎ ይጠራል፡፡ ለመስገድ ነይተህ (ወስነህ) ተነስተሃልና፡፡ የምትሰግደው ግን ለማን ነው? ጌታህ ስላዘዘህ? ወይስ ከማኃበረሰቡ ጋር ለመመሳሰል? አድናቆትን ለማትረፍ? የሚለውን መለየትህ ነው ስራህን ‹‹ኢኽላስ›› ወይም ‹‹ሪያእ›› የሚያሰኘው፡፡ በሌላ አገላለጽ ‹‹ኒየ›› በዒባዳ ተግባራት ላይ ሲንጠለጠል፡ ‹‹ኢኽላስ›› ደግሞ፡- ዒባዳውን በምትፈጽምለት ኃይል (አላህ) ላይ ይንጠለጠላል ማለት ነው፡፡
በመሆኑም ስራችንን ለአላህ ብቻ በኢኽላስ ማድረግ ሲገባን፡ በሰዎች ዘንድ አድናቆትንና ሙገሳን መሻት ከጨመርንበት ትንሹ ሺርክ ላይ ወደቅን ማለት ነው፡፡ አላሁመ-ነጂና!! ይህን በተመለከተ አስረጂ የሆኑ ነጥቦችን እንመልከት፡-
መሕሙድ ኢብኑ ለቢድ (ረዲየላሁ ዐንሁ) እንደነገረን የአላህ መልክተኛ (ሶለላሁ ዐለይሂ ወሰለም) እንዲህ አሉ፡- “በናንተ ላይ ከምፈራላችሁ ሁሉ አስፈሪው ነገር ትንሹ ሺርክ ነው፡፡ (እነሱም)፡- ትንሹ ሺርክ ምንድነው? አሉ፡፡ (እሳቸውም) ሪያእ (ታይታ) ነው አሉ፡፡ የቂያም ቀን ሰዎች እንደ ስራቸው ዋጋቸውን በሚቀበሉ ጊዜ፡ አላህ እነዚህን ለታይታ የሚሰሩትን፡- ሂዱና እነዚያን በዱንያ እያላችሁ እንዲያዩላችሁ ትፈልጉ የነበሩትን ሰዎች ከነሱ ታገኙ እንደሆነ ፈልጉ ይላቸዋል፡፡” (አሕመድ)፡፡
አቢ ሁረይራህ (ረዲየላሁ ዐንሁ) የአላህ መልክተኛ (ሶለላሁ ዐለይሂ ወሰለም) እንዲህ ሲሉ ሰማሁ አለ፡- ” የውሙል ቂያማህ ከሰዎች መጀመሪያ ፍርድ የሚሰጠው ሶስት ሰዎች ላይ ነው፡፡ በዱንያ ላይ በዲኑ ሰበብ ሸሂድ (ሰማዕት) የነበረው ሰው ይቀርባል፡፡ በሱ ላይ የተዋለለትን ጸጋ ያስታውሰውና እሱም ያምናል፡፡ ታዲያ ምን ሰራህበት? ተብሎ ሲጠየቅ፡ እሱም፡- ባንተ መንገድ (በኢስላም ላይ) እስክሞት ድረስ ጠላትን ተጋደልኩ ይላል፡፡ ዋሸህ! እንተ የፈለግኸው እገሌ ጀግና ነው እንድትባል ነበር እሱም ተብሎልሀል ይባልና እሳት ውስጥ እስኪጣል ድረስ በፊቱ ይጎተታል፡፡ ሃይማኖታዊ ዕውቀት የተማረውና ቁርኣን የቀራውም ይመጣል፡፡ በሱም ላይ የተዋለለትን ጸጋ ያስታውሰውና እሱም ያምናል፡፡ ታዲያ ምን ሰራህበት? ተብሎ ሲጠየቅ፡ እሱም፡-ዕውቀትን ተምሬ ቁርኣንን ቀርቼ ሌሎችንም ላንተ ብዬ አስተማርኩ ብሎ ይመልሳል፡፡ ዋሸህ! እንተ የፈለግኸው እገሌ ዐሊም (ሊቅ) ነው፣ እገሌ ቃሪእ ነው እንድትባል ነበር እሱም ተብሎልሀል ይባልና እሳት ውስጥ እስኪጣል ድረስ በፊቱ ይጎተታል፡፡ የሀብት ክምችት የተሰጠው ሰው ይመጣል፡፡ በሱ ላይ የተዋለለትን ጸጋ ያስታውሰውና እሱም ያምናል፡፡ ታዲያ ምን ሰራህበት? ተብሎ ሲጠየቅ፡ እሱም፡- አንት እንዲለገስ የምትወደው አንድንም ነገር ላንተ ብዬ ብለግስ እንጂ ትቼ ያለፍኩት ነገር የለም ብሎ ይመልሳል፡፡ ዋሸህ! እንተ የፈለግኸው እገሌ ለጋስ (ቸር) ነው እንድትባል ነበር እሱም ተብሎልሀል ይባልና እሳት ውስጥ እስኪጣል ድረስ በፊቱ ይጎተታል፡፡” (ሙስሊም)፡፡ አላህ ስራችንን በኢኽላስ ያድርግልን አሚን፡፡

ሼር ያድርጉ